γράφει ο Λάκης Βαρθαλίτης, εκπαιδευτικός & συνοδός βουνού των Trekkers.
Σκέφτεσαι να δοκιμάσεις την πεζοπορία, αλλά δεν ξέρεις αν είσαι
αρκετά γυμνασμένος, τι πρέπει να φορέσεις ή ποια διαδρομή να
επιλέξεις;
Η πρώτη πεζοπορία δεν χρειάζεται να είναι δύσκολη. Χρειάζεται όμως να
είναι σωστά επιλεγμένη. Άλλο ένας περίπατος σε έναν επίπεδο χωματόδρομο
και άλλο μια διαδρομή με πέτρες, συνεχόμενη ανηφόρα και αρκετές ώρες
κίνησης. Τα χιλιόμετρα από μόνα τους δεν λένε όλη την αλήθεια.
Αν ξεκινήσεις με μια διαδρομή που ταιριάζει στη φυσική σου κατάσταση,
με τον κατάλληλο εξοπλισμό και χωρίς να προσπαθήσεις να αποδείξεις κάτι
σε κανέναν, έχεις κάνει ήδη το σημαντικότερο βήμα.
Χρειάζεται
να είμαι γυμνασμένος για να ξεκινήσω πεζοπορία;
Δεν χρειάζεται να είσαι αθλητής. Χρειάζεται όμως να έχεις μια βασική
φυσική κατάσταση και να μπορείς να περπατάς συνεχόμενα για μερικές
ώρες.
Ακόμη και μια εύκολη πεζοπορία δεν είναι το ίδιο με τη βόλτα στην
πόλη. Το μονοπάτι μπορεί να έχει ανηφόρες, κατηφόρες, πέτρες, ρίζες,
λάσπη ή σημεία στα οποία χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Γι’ αυτό στους
Trekkers ο βαθμός δυσκολίας 1/5 χαρακτηρίζει μια εύκολη διαδρομή, αλλά
όχι έναν απλό περίπατο. Συνήθως περιλαμβάνει περισσότερα από 5
χιλιόμετρα, διαρκεί περίπου 1–3 ώρες και απαιτεί καλή βασική φυσική
κατάσταση.
Αν περπατάς τακτικά, ανεβαίνεις σκάλες χωρίς μεγάλη δυσκολία και
μπορείς να μείνεις σε κίνηση για δύο ή τρεις ώρες με μικρές στάσεις, μια
σωστά επιλεγμένη εύκολη διαδρομή μπορεί να αποτελέσει την αρχή σου.
Αν έχεις καιρό να ασκηθείς, ξεκίνησε με περπάτημα δύο ή τρεις φορές
την εβδομάδα. Πρόσθεσε σταδιακά απόσταση και λίγη ανηφόρα. Δεν
χρειάζονται ηρωισμοί. Το βουνό θα είναι εκεί και την επόμενη
Κυριακή.
Πώς επιλέγω την πρώτη μου
πεζοπορία;
Το συνηθέστερο λάθος είναι να κοιτάμε μόνο την απόσταση. Μια διαδρομή
8 χιλιομέτρων σε ομαλό έδαφος μπορεί να είναι αρκετά ευκολότερη από μια
διαδρομή 6 χιλιομέτρων με απότομη ανάβαση και βραχώδη κατάβαση.
Πριν δηλώσεις συμμετοχή, έλεγξε:
- την απόσταση της διαδρομής,
- τη θετική και την αρνητική υψομετρική διαφορά,
- την αναμενόμενη διάρκεια,
- το είδος του εδάφους,
- τον βαθμό δυσκολίας,
- αν υπάρχουν εκτεθειμένα ή τεχνικά σημεία,
- τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Για την πρώτη σου εμπειρία, αναζήτησε διαδρομή με βαθμό δυσκολίας
1/5, μικρή υψομετρική διαφορά και χωρίς εκτεθειμένα τμήματα. Διάβασε
ολόκληρη την περιγραφή της εκδρομής και όχι μόνο τον τίτλο ή τις
φωτογραφίες. Η φωτογραφία δείχνει τη θέα. Δεν δείχνει πάντα την ανηφόρα
που προηγήθηκε.
Οι Trekkers χρησιμοποιούν πέντε βαθμούς δυσκολίας, από τον εύκολο 1/5
έως τον προχωρημένο 5/5. Ο βαθμός αποτυπώνει συνολικά τις απαιτήσεις
μιας διαδρομής και δεν εξαρτάται μόνο από τα χιλιόμετρα.
Δες αναλυτικά τους
βαθμούς δυσκολίας.
Τι παπούτσια χρειάζομαι;
Τα κατάλληλα παπούτσια είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να
φροντίσεις. Για τις πεζοπορικές διαδρομές σε ορεινό και ανώμαλο έδαφος
χρειάζεσαι πεζοπορικά ή ορειβατικά παπούτσια με καλή αντιολισθητική
σόλα, σωστή εφαρμογή και την υποστήριξη που απαιτεί η συγκεκριμένη
διαδρομή.
Μην αγοράσεις παπούτσι βασισμένος μόνο στο νούμερο που φοράς στην
πόλη. Δοκίμασέ το με τις κάλτσες της πεζοπορίας και βεβαιώσου ότι τα
δάχτυλα έχουν αρκετό χώρο, ιδιαίτερα στην κατάβαση. Η φτέρνα πρέπει να
μένει σταθερή και το πόδι να μη γλιστρά μέσα στο παπούτσι.
Και κάτι σημαντικό: μην εμφανιστείς στην πρώτη σου πεζοπορία με
παπούτσια που βγήκαν από το κουτί το ίδιο πρωί. Φόρεσέ τα πρώτα σε
μικρότερες διαδρομές ή σε περπάτημα στην πόλη, ώστε να ελέγξεις την
εφαρμογή τους.
Τι να φορέσω στην πεζοπορία;
Στην πεζοπορία προτιμάμε τεχνικά ρούχα που απομακρύνουν την υγρασία
και στεγνώνουν γρήγορα. Τα βαμβακερά ρούχα συγκρατούν τον ιδρώτα και,
όταν πέσει η θερμοκρασία ή φυσήξει, μπορεί να σε κάνουν να κρυώσεις.
Η πρακτικότερη επιλογή είναι το ντύσιμο σε στρώσεις:
- ένα τεχνικό μπλουζάκι κοντά στο σώμα,
- ένα ενδιάμεσο ζεστό στρώμα, όταν χρειάζεται,
- ένα αδιάβροχο και αντιανεμικό εξωτερικό στρώμα.
Έτσι μπορείς να προσθέτεις ή να αφαιρείς ρούχα καθώς αλλάζει η
θερμοκρασία και η ένταση της προσπάθειας. Το αδιάβροχο πρέπει να
βρίσκεται στο σακίδιο ακόμη και όταν η πρόγνωση φαίνεται καλή. Στο βουνό
ο καιρός δεν έχει υποχρέωση να τηρήσει το πρόγραμμα που είδες στο κινητό
σου.
Τι πρέπει να έχω στο σακίδιό
μου;
Για μια ημερήσια πεζοπορία, ένα σακίδιο περίπου 20–30 λίτρων είναι
συνήθως αρκετό. Πρέπει να εφαρμόζει σωστά στην πλάτη, να επιτρέπει στα
χέρια να μένουν ελεύθερα και να διαθέτει αδιάβροχο κάλυμμα ή άλλη
προστασία από τη βροχή.
Τα βασικά είναι:
- 1,5–2 λίτρα νερό, εκτός αν η περιγραφή της εκδρομής ζητά διαφορετική
ποσότητα, - ελαφρύ φαγητό και σνακ,
- αδιάβροχο και αντιανεμικό,
- καπέλο, γυαλιά ηλίου και αντηλιακό,
- δεύτερο τεχνικό μπλουζάκι και ένα επιπλέον ζευγάρι κάλτσες,
- ατομικό φαρμακείο και τα προσωπικά σου φάρμακα,
- φακό κεφαλής,
- χαρτομάντιλα και σακούλα για τα σκουπίδια σου,
- δύο μπατόν πεζοπορίας.
Η παραπάνω λίστα είναι η βάση. Ο εξοπλισμός αλλάζει ανάλογα με την
εποχή, τη διαδρομή και τις καιρικές συνθήκες. Πριν από κάθε εξόρμηση
ακολουθείς πάντα τις ειδικές οδηγίες που αναγράφονται στη σελίδα της
συγκεκριμένης εκδρομής.
Δες τον αναλυτικό βασικό
εξοπλισμό πεζοπορίας.
Πόσο νερό και φαγητό
χρειάζομαι;
Για μια συνηθισμένη ημερήσια πεζοπορία, τα 1,5–2 λίτρα νερού
αποτελούν μια πρακτική αφετηρία. Η πραγματική ανάγκη εξαρτάται από τη
θερμοκρασία, τη διάρκεια, την ένταση της προσπάθειας και το αν υπάρχει
ασφαλές σημείο ανεφοδιασμού. Τις ζεστές ημέρες ή σε διαδρομές χωρίς
πηγές μπορεί να χρειάζεται περισσότερο νερό. Μην υπολογίζεις μια πηγή ως
διαθέσιμη αν αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί από τη διοργάνωση.
Για φαγητό, προτίμησε κάτι που μεταφέρεται εύκολα και γνωρίζεις ότι
σου ταιριάζει: ένα απλό σάντουιτς, φρούτο, ξηρούς καρπούς ή μια μπάρα.
Δεν είναι η κατάλληλη ημέρα για διατροφικά πειράματα. Φάε μικρές
ποσότητες στα διαλείμματα και πιες νερό τακτικά, πριν διψάσεις
έντονα.
Χρειάζομαι μπατόν;
Στις πεζοπορίες των Trekkers τα δύο μπατόν αποτελούν βασικό μέρος του
εξοπλισμού. Προσφέρουν στήριξη στην ανηφόρα, βοηθούν στην ισορροπία και
περιορίζουν μέρος της επιβάρυνσης στα γόνατα κατά την κατάβαση.
Χρειάζεται όμως να είναι σωστά ρυθμισμένα και να χρησιμοποιούνται
χωρίς να εμποδίζουν τους υπόλοιπους. Σε επίπεδο έδαφος, μια βασική
ρύθμιση είναι ο αγκώνας να σχηματίζει περίπου ορθή γωνία. Στην ανηφόρα
τα κονταίνουμε και στην κατηφόρα τα μακραίνουμε, ανάλογα με την
κλίση.
Είναι
καλύτερα να πάω μόνος ή με οργανωμένη ομάδα;
Μια οργανωμένη ομάδα είναι ένας πρακτικός τρόπος να κάνεις τα πρώτα
σου βήματα. Δεν χρειάζεται να σχεδιάσεις μόνος σου τη διαδρομή, έχεις
ανθρώπους να σε καθοδηγήσουν και μπορείς να γνωρίσεις στην πράξη τον
ρυθμό και τους βασικούς κανόνες μιας πεζοπορίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι παραδίδεις την προσωπική σου ευθύνη στον
αρχηγό. Εσύ γνωρίζεις καλύτερα την κατάσταση της υγείας σου, οφείλεις να
έχεις διαβάσει τις απαιτήσεις της διαδρομής και πρέπει να ενημερώνεις
έγκαιρα για οτιδήποτε μπορεί να επηρεάσει τη συμμετοχή σου.
Αν επιλέξεις να περπατήσεις μόνος, χρειάζεσαι επιπλέον γνώσεις
προσανατολισμού, σωστό σχεδιασμό και σχέδιο αντιμετώπισης μιας
απρόβλεπτης κατάστασης. Για έναν άνθρωπο χωρίς προηγούμενη εμπειρία, μια
καλά οργανωμένη εύκολη πεζοπορία είναι συνήθως ασφαλέστερη αφετηρία.
Τα συχνότερα λάθη στην
πρώτη πεζοπορία
Επιλέγεις
διαδρομή επειδή σου άρεσε η φωτογραφία
Η θέα δεν αποτελεί βαθμό δυσκολίας. Έλεγξε όλα τα τεχνικά στοιχεία
πριν δηλώσεις συμμετοχή.
Υπερεκτιμάς τη φυσική σου
κατάσταση
Το γεγονός ότι κάποτε έτρεχες ή γυμναζόσουν δεν περιγράφει απαραίτητα
τη σημερινή σου κατάσταση. Αξιολόγησε τι μπορείς να κάνεις τώρα.
Φοράς καθημερινά αθλητικά
παπούτσια
Σε ανώμαλο, βραχώδες ή ολισθηρό έδαφος δεν προσφέρουν πάντα την
πρόσφυση και την προστασία που χρειάζεσαι.
Παίρνεις
είτε ολόκληρο το σπίτι είτε σχεδόν τίποτα
Το σακίδιο πρέπει να περιέχει όσα απαιτούνται για τη συγκεκριμένη
διαδρομή. Τα περιττά πράγματα θα τα κουβαλήσεις σε κάθε ανηφόρα. Όσα
ξέχασες συνήθως θα τα θυμηθείς στην πρώτη στάση.
Ξεκινάς πολύ γρήγορα
Η πεζοπορία δεν κρίνεται στα πρώτα είκοσι λεπτά. Κράτησε σταθερό
ρυθμό και ακολούθησε τις οδηγίες των συνοδών.
Δεν λες ότι δυσκολεύεσαι
Αν αισθανθείς ασυνήθιστη κόπωση, ζάλη, πόνο ή έντονη δυσφορία,
ενημέρωσε αμέσως τον συνοδό. Δεν υπάρχει βραβείο για όποιον κρύψει
καλύτερα ότι δεν είναι καλά.
Πώς θα καταλάβω ποιο
είναι το επίπεδό μου;
Η αυτοαξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στην πρόσφατη εμπειρία σου και
όχι σε αυτό που θα ήθελες να μπορείς να κάνεις. Σκέψου πόσο συχνά
περπατάς, ποια απόσταση έχεις καλύψει, πόσες ώρες μπορείς να κινείσαι,
αν έχεις εμπειρία σε υψομετρικές διαφορές και πώς αισθάνεσαι σε βραχώδες
ή εκτεθειμένο έδαφος.
Το Τεστ Πεζοπόρου των Trekkers συγκεντρώνει αυτές τις παραμέτρους και
σε βοηθά να κάνεις μια πρώτη εκτίμηση. Δεν αντικαθιστά την ιατρική
συμβουλή ούτε εγγυάται ότι κάθε διαδρομή ενός επιπέδου είναι κατάλληλη
για εσένα. Είναι όμως πιο χρήσιμο από το κλασικό «πιστεύω ότι θα τα
καταφέρω».
Πριν δηλώσεις συμμετοχή
Διάβασε προσεκτικά την περιγραφή της εκδρομής και έλεγξε αν
ανταποκρίνεσαι στις απαιτήσεις της. Αν κάτι δεν είναι ξεκάθαρο,
επικοινώνησε με την ομάδα πριν κλείσεις θέση. Μια σύντομη και ειλικρινής
συζήτηση μπορεί να σε οδηγήσει σε μια διαδρομή που θα απολαύσεις
πραγματικά.
Κανείς δεν γεννήθηκε πεζοπόρος. Όλοι ξεκίνησαν κάποτε από μια πρώτη
διαδρομή, με λίγο περισσότερο βάρος στο σακίδιο από όσο χρειαζόταν και
με την απορία αν η ανηφόρα τελειώνει στην επόμενη στροφή.
Δεν τελειώνει πάντα. Αλλά κάπως έτσι αρχίζει η πεζοπορία.
Δες το πρόγραμμα των επόμενων
εξορμήσεων.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια πεζοπορία
είναι κατάλληλη για αρχάριους;
Μια διαδρομή με βαθμό δυσκολίας 1/5, μικρή υψομετρική διαφορά, χωρίς
εκτεθειμένα τμήματα και με διάρκεια που ανταποκρίνεται στην τρέχουσα
φυσική σου κατάσταση. Ελέγχεις πάντοτε όλα τα στοιχεία της συγκεκριμένης
εκδρομής.
Μπορώ να πάω
πεζοπορία αν δεν έχω ξαναπάει;
Ναι, εφόσον επιλέξεις διαδρομή για αρχάριους, διαθέτεις τη βασική
φυσική κατάσταση που απαιτείται και έχεις τον προβλεπόμενο
εξοπλισμό.
Μπορώ να κάνω
πεζοπορία με αθλητικά παπούτσια;
Τα καθημερινά αθλητικά παπούτσια δεν είναι κατάλληλα για τις
περισσότερες ορεινές διαδρομές. Ακολουθείς τις απαιτήσεις της εκδρομής
και επιλέγεις πεζοπορικά ή ορειβατικά παπούτσια με κατάλληλη σόλα και
σωστή εφαρμογή.
Πόσο νερό
χρειάζομαι σε μια ημερήσια πεζοπορία;
Ως γενική αφετηρία, 1,5–2 λίτρα. Η ποσότητα προσαρμόζεται στη
διάρκεια, στη θερμοκρασία, στην ένταση και στα επιβεβαιωμένα σημεία
ανεφοδιασμού. Υπερισχύουν πάντα οι οδηγίες της συγκεκριμένης
εκδρομής.
Πρέπει να
αγοράσω όλο τον εξοπλισμό από την αρχή;
Όχι όλο. Χρειάζεσαι όμως από την πρώτη διαδρομή όσα χαρακτηρίζονται
απαραίτητα για την ασφάλεια και τις συνθήκες της. Ξεκίνα από κατάλληλα
παπούτσια, δύο μπατόν, σακίδιο και προστασία από τον καιρό και
συμπλήρωσε τον εξοπλισμό σου ανάλογα με τις πεζοπορίες που
επιλέγεις.
